سبک مدیریت و فرهنگسازی حضرت سلیمان(علیهالسلام)، صلابت در رهبری
پروردگارا! این مردم معجزههای تو را میبینند ولی باز ایمان نمیآورند. گناه و لجاجت چشمانشان را تیره کرده است و قلبهایشان را تاریک.
خدایا! ما را از مرگ در راه تو باکی نیست. اما میترسیم که این فتنهگران مُلکات را به فساد کشانند که تو این را نمیپسندی!
شهریار بحرانی
مجتبی فراورده
حمید قدیریان
مقدمه
«مُلک سلیمان» عنوان یک فیلم دنبالهدار سینمایی محصول ایران است که در سال 1389 (۲۰۱۰ میلادی) اولین بخش از سهگانهی آن بهروی پردهی سینماهای ایران رفته است. این فیلم، روایت مقطعی از زندگی حضرت سلیمان(علیهالسلام) است که در آن از فناوریهای پیشرفته CGI (Computer Generated Imagery) و DI (Digital Intermediate) استفاده شده است که نتیجهی آن این است که این فیلم از نخستین تجربههای حرفهای فیلمسازی دیجیتال در سینمای ایران بهشمار میرود. فیلمنامهی این فیلم براساس سورههای قرآن روایت شده است.
فیلم «مُلک سلیمان» سه قسمت دارد:
- قسمت اول
در قسمت اول، خداوند بهوسیلهی نشانههایی به حضرت سلیمان(علیهالسلام) نشان میدهد که باید از شرایط سختی برای رسیدن به یک جامعهی آرمانی عبور کند. اما حضرت سلیمان(علیهالسلام) برای بهدست آوردن چنین حکومتی باید جهان اجنه و شیاطین را تحت سلطهی خود دراورد. در این بین، فتنههایی در سه شهر اورشلیم، اریحا و زبولون بهنمایش درمیآید.
- قسمت دوم
در قسمت دوم، مردم با یادگیری سحر و جادو از اجنه و شیاطین، هاروت و ماروت دو فرشتهی شهر بابل از راه حق منحرف میشوند. سپس به حضرت سلیمان(علیهالسلام) تهمت کفر و جادوگری میزنند. این وضع آنقدر ادامه مییابد که جز حضرت سلیمان(علیهالسلام)و کمی از یاراناش، همه کافر میشوند ... داستان این قسمت از فیلم ارتباط مستقیم با آیهی ۱۰۲ سورهی بقره دارد:
«وَ اتَّبَعُواْ مَا تَتْلُواْ الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَ مَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَ لَـكِنَّ الشَّيْاطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ مَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَ مَارُوتَ وَ مَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ مَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ يَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَ لاَ يَنفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُواْ لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَ لَبِئْسَ مَا شَرَوْاْ بِهِ أَنفُسَهُمْ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ»
«و يهود بهجاى تورات از آنچه شياطين دربارهى سلطنت «سليمان»(علیهالسلام) مىخواندند پيروى كردند. در صورتى كه «سليمان»(علیهالسلام) سحر نكرد و كافر نشد ولى شياطين كافر شدند كه به مردم سحر و جادو مىآموختند و نيز از آنچه بر دو فرشتهی هاروت و ماروت در بابل نازل شده بود پیروي کردند؛ در حالی که فرشتگان به احدي ابطال سحر نمیآموختند مگر اینکه به او میگفتند: «ما وسیلهی امتحانایم، زنهار که کافر شوي». پس آنان از فرشتگان مطالبی را میآموختند که با آن، میان مرد و همسرش جدایی افکنند و هرچند نمیتوانستند به کسی زیان برسانند مگر به اذن خدا و آنها چیزي را میآموختند که برایشان ضرر داشت و به آنها سودي نمیرساند و بهخوبی دریافته بودند که هر کس بهجاي کتاب خدا، خریدار سحر و جادو باشد در آخرت بهرهاي نخواهد داشت و چه بد چیزي است آنچه خود را بدان فروختند اگر میدانستند».
- قسمت سوم
در قسمت سوم فیلم، سلیمان(علیهالسلام) بهوسیله قوایی که بهدست آورده است بناهای مرتفع و بلند و باشکوهی میسازد و قصری از آبگینه بنا میکند. او برای گسترش خداپرستی با لشکریان خود - که از انسان، اجنه و حیوان هستند - در جهان به سفر میپردازد.
همچنین در این فیلم شاهد داستان هدایت ملکهی سبأ خواهیم بود.
از شهریار بحرانی کارگردان این فیلم سینمایی چنین نقل شده است: دلیل اصلی انتخاب داستان حضرت سلیمان(علیهالسلام) و بنابر احدیث و روایتها، شباهت ملک آن حضرت با ملکی است که در آخرالزمان حضرت مهدی(عجلاله فرجهالشریف) بر آن حکومت میکند و در حقیقت خواستیم گوشههایی از آن را بهتصویر بکشیم. از طرف دیگر، مشکلاتی که حضرت سلیمان(علیهالسلام) در ادارهی این ملک از جمله فتنههایی که با آن روبهرو میشوند و چگونگی مقابله با آنها نیاز جمهوری اسلامی است و ما لازم دیدیم آنها را به مردم نشان دهیم.
پژوهشهای اولیه جهت جمعاوری اطلاعات تاریخی برای مجموعه در حدود یکسال و نیم بهطول انجامید. بعد از این مرحله، شهریار بحرانی، مجتبی فراورده و حمید قدیریان اقدام به نوشتن فیلمنامهی مجموعه کردند. در انجام این پژوهشها، سعی شد علاوه بر استفاده از منابع اسلامی و قرآنی از منابع تاریخی و کتب دینی قوم یهود نیز استفاده شود. در نهایت، فیلمنامهای ۱۵۰ صفحهای بهرشتهی تحریر درامد که با ۳۹ بار بازنویسی به حدود ۵۱ صفحه رسید. نوشتن فیلمنامهی فیلم در حدود ششماه بهطول انجامید.
بعد از پایان نگارش متن، هشتماه صرف آمادهسازی جلوههای ویژهی فیلم شد. تهیهکنندگان با توجه به درنظر گرفتن استانداردهای بالایی که از فیلم نهایی انتظار داشتند از میان نامزدها با لئولو (Leo Lo) بهتوافق رسیدند. یکی از شروط همکاری عوامل این فیلم با این گروه طراح جلوههای ویژهی کامپیوتری، آموزش به دهنفر از طراحان جلوههای ویژهی ایرانی در حین انجام پروژه بود.
پس از امضای قرارداد با لئولو، وی در شرکت طراحیاش بهنام لیگاند تونلند (Legend Toonland) واقع در هنگکنگ بهکار بر روی پروژه اقدام ورزید. همچنین همزمان شرکت کاریز پارسه نیز با تأسیس در تهران، مسؤولیت هماهنگی گروه هنگکنگی و عوامل تولید فیلم را برعهده گرفت.
تیم طراحی صحنه، اقدام به ساخت ۱۸ هزار متر مربع دکور در منطقهی شهریار کردند. فیلمبرداری فیلم نیز از نیمهی تیر ۱۳۸۶ آغاز شد.
فیلم در سال ۱۳۸۷ آمادهی اکران عمومی شد؛ ولی بهدلیل تمایل برای اولین اکران فیلم در بیست و هشتامین جشنوارهی بینالمللی فیلم فجر در سال 1388، اکران عمومی آن به مهر ۱۳۸۹ موکول شد.
از جوایز دریافتشده توسط این فیلم میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
- بهترین چهرهپردازی، سعید ملکان در بیست و هشتامین جشنوارهی فیلم فجر در سال 1388
- بهترین جلوههای ویژه رایانهای، لئولو (Leo Lo) در بیست و هشتامین جشنوارهی فیلم فجر در سال 1388
- بهترین صداگذاری، کینسون چانگ در بیست و هشتامین جشنوارهی فیلم فجر در سال 1388
- بهترین موسیقی متن، چان کونگ وینگ در بیست و هشتامین جشنوارهی فیلم فجر در سال 1388
- بهترین نقش مکمل مرد، مهدی فقیه در بیست و هشتامین جشنوارهی فیلم فجر در سال 1388
- جایزهی اول بهترین کارگردانی و فیلم در جشنوارهی سینمایی عراق در سال 1389
- پلاک طلایی مدیریت جشنواره، پیشگامی در استفاده از فناوری روز
- بیرق طلایی (جایزهی بزرگداشت مصطفی عقاد)، بهترین فیلم مروج پیام الهی
- بهترین طراحی لباس، عبدالحمید قدیریان در چهاردهمین جشن بزرگ خانهی سینما
- بهترین طراحی صحنه، عبدالحمید قدیریان در چهاردهمین جشن بزرگ خانهی سینما
- بهترین فیلمبرداری، حمید خضوعی ابیانه در چهاردهمین جشن بزرگ خانهی سینما
- بهترین جلوههای بصری، لئولو (Leo Lo) در چهاردهمین جشن بزرگ خانهی سینما.
حضرت سلیمان(علیهالسلام)
ولادت
4391 سال بعد از هبوط آدم در بیتالمقدس
وفات
4442 سال بعد از هبوط آدم
جسد مبارک آن حضرت در جوار پدر در بیتالمقدس دفن شد. مدت عمر آن حضرت، ۵۱ سال بوده است.
حضرت سلیمان(علیهالسلام) از پیامبران بزرگ است که نام او هفده بار در قرآن آمده است و حدود پنجاه آیه دربارهی زندگانی و حکومت او صحبت شده است.
آن حضرت حکومت و پادشاهی بنیاسرائیل را در سن سیزده سالگی بهدست گرفت و خداوند مقام نبوت را به وی عنایت کرد. سلیمان از خداوند خواست، آنچنان قدرت و حکومتی به وی دهد که برای هیچکسی پیش و پس از وی نداده باشد.
خداوند دعای او را مستجاب کرد و جن و انس و پرندگان و باد را به تسخیر او در آورد.
سلیمان بهعبری یعنی پُر از سلامتی.
یکی از لقبهای حضرت سلیمان(علیهالسلام)، منطقالطیر بهمعنای فهم زبان پرندگان باشد (نمل، ۱۶).
سبک مدیریت و فرهنگسازی حضرت سلیمان(علیهالسلام)، صلابت در رهبری
باد به فرمان حضرت سلیمان(علیهالسلام)، کشتی وی و همرزمانش را عازم یکی از مناطقی میکند که ستمگران، قصد غارت اموال و نابودی پیروان حضرت(علیهالسلام) در آن منطقه را دارند.
حضرت سلیمان(علیهالسلام)
الهی! به امید تو!
یکی از پیروان حضرت سلیمان(علیهالسلام)
به زنها و بچهها دست نیابند!
یکی از ستمگران
به کسی رحم نکنید! همه را بکشید! بکشیدشان!
بدینترتیب حضرت سلیمان(علیهالسلام) و همرزمان بلافاصله به یاری پیروان میشتابند.
حیرت در چهرهی ستمگران و شادی در چهرهی پیروان از حضور حضرت سلیمان(علیهالسلام) ظاهر میشود.
حضرت سلیمان(علیهالسلام)
پروردگارا! این مردم معجزههای تو را میبینند ولی باز ایمان نمیآورند. گناه و لجاجت چشمانشان را تیره کرده است و قلبهایشان را تاریک ... عزم آن دارند که ریشهی خداپرستی را از زمین براندازند. خدایا! ما را از مرگ در راه تو باکی نیست. اما میترسیم که این فتنهگران مُلکات را به فساد کشانند که تو این را نمیپسندی!
پروردگارا! یکبار دیگر رحمت فرما! و ما را نصرت عطا فرما که تو بهترین نصرتکنندگانی!
در این لحظه، نوری در آسمان ظاهر میشود؛ بهطوری که همه در حیرت آن فرو میروند و از جنگ دست میکشند.
یکی از یاران حضرت سلیمان(علیهالسلام)
این نور الیا (حضرت علی(ع) در زبان عبری) است.
خطاب به حضرت سلیمان(علیهالسلام) میرسد
ای سلیمان! برای مادی شدن اجنه و شیاطین آماده باش! که ما به تو تسخیرشان را عطا کردهایم و این توان پیوسته در انگشترت همراه توست.
منابع
(1389). اکران و نقد فیلم سینمایی ملک سلیمان نبی(علیهالسلام). دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
پیوند
بحرانی، ش. و فراورده، م. و قدیریان، ح. (1389). ملک سلیمان نبی. قرآنپدیا.
پیوند